Πηγή: www.unicef.gr

Κώδικας είναι ένας κατάλογος από διαφημιστικούς κανόνες που έχουν σχεδιαστεί για να προστατεύσουν:

  • τα βρέφη (αυτά που θηλάζουν και αυτά που τρέφονται τεχνητά)
  • τους γονείς ή οποιονδήποτε φροντίζει ένα βρέφος
  • το υγειονομικό προσωπικό

Ο Κώδικας ρυθμίζει την προώθηση στην αγορά όλων των υποκατάστατων του μητρικού γάλακτος (όχι μόνο του βρεφικού γάλακτος) και των σκευών της βρεφικής διατροφής.

Αυτά περιλαμβάνουν:

  • κάθε προϊόν που διατίθεται στην αγορά για τη βρεφική διατροφή των πρώτων έξι μηνών, είτε είναι κατάλληλο είτε όχι.
  • κάθε προϊόν που διατίθεται στην αγορά για τη βρεφική διατροφή πέραν των έξι μηνών το οποίο αναπληρώνει το μητρικό γάλα στη διατροφή.
  • κάθε είδος μπουκαλιού για το θηλασμό ή θηλής (η πιπίλα είναι θηλή).

Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι ο Κώδικας αφορά τα εξής:

  • βρεφικό γάλα,
  • ειδικά σκευάσματα γάλακτος,
  • γάλα δεύτερης βρεφικής ηλικίας,
  • βρεφικά ροφήματα, μεταλλικό νερό ή χυμούς,
  • συμπληρωματικές τροφές εάν έχουν ετικέτα για χρήση πριν από τους έξη μήνες,
  • μπιμπερό και θηλές.

Κώδικας είναι απόφαση της Παγκόσμιας Συνόδου Υγείας, που σημαίνει ότι είναι μια συλλογική απόφαση σε διεθνές επίπεδο για να αντιμετωπισθούν τα παγκόσμια προβλήματα υγείας. Όταν οι εθνικοί μας αντιπρόσωποι προσυπογράφουν μιαν απόφαση της Παγκόσμιας Συνόδου Υγείας, δεσμεύουν τους λαούς τους να εφαρμόσουν αυτή την απόφαση για λογαριασμό μας. Όπως συμβαίνει με όλες τις αποφάσεις της Παγκόσμιας Συνόδου Υγείας, ο Κώδικας ανήκει σε όλους μας.

Από την υιοθέτηση του Κώδικα το 1981, έντεκα άλλες αποφάσεις της Παγκόσμιας Συνόδου Υγείας, έχουν ξεδιαλύνει συγχύσεις και έχουν ασχοληθεί με νέες απειλές κατά της υγείας των βρεφών και των νηπίων. Όλες τους αναδιατυπώνουν πόσο σημαντικό είναι να κάνουμε τον Κώδικα να λειτουργήσει. Σε εμάς έγκειται να υπενθυμίσουμε στις κυβερνήσεις μας τις αποφάσεις αυτές και να τις βοηθήσουμε να εκπληρώσουν τις δεσμεύσεις τους απέναντι στον Κώδικα και τις αποφάσεις. Το 1990 μόνο εννιά κυβερνήσεις είχαν υιοθετήσει τον Κώδικα με νόμο. Περί το 2006 περισσότερες από 70 κυβερνήσεις είχαν νομοθετήσει όλες ή πολλές από τις διατάξεις του Κώδικα.

Έλλειψη γνώσης, ανεπαρκής επαγγελματική εκπαίδευση στον τομέα της υγείας και αδιαφορία/έλλειψη σεβασμού στα δικαιώματα των γυναικών, συμβάλλουν στις κακές πρακτικές βρεφικής διατροφής. Οι αρνητικές επιπτώσεις της προώθησης των προϊόντων χειροτερεύουν την κατάσταση. Οι εταιρείες επενδύουν εκατομμύρια στη διαφήμιση, επειδή είναι αποτελεσματική. Κάθε φορά που ένας επαγγελματίας υγείας πείθεται να συστήσει ένα προϊόν, τα κέρδη της εταιρείας αυξάνονται. Κάθε φορά που μια μητέρα αποφασίζει ότι πρέπει να χρησιμοποιήσει ένα εμπορικό προϊόν, αυξάνεται ο κίνδυνος να αρρωστήσει το μωρό της. Ο Κώδικας έχει σχεδιαστεί για να σταματήσει αυτού του είδους την προπαγανδιστική προώθηση προϊόντων.

ΚΥΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ

  • Απαγορεύεται η διαφήμιση όλων των υποκατάστατων του μητρικού γάλακτος (κάθε προϊόντος που διατίθεται στην αγορά ή αντιπροσωπεύεται σε αντικατάσταση του μητρικού γάλακτος), των μπουκαλιών θηλασμού και των θηλών.
  • Απαγορεύονται τα δωρεάν δείγματα ή η δωρεάν ή με χαμηλή τιμή τροφοδοσία.
  • Απαγορεύεται η προώθηση προϊόντων μέσα ή μέσω υγειονομικών υπηρεσιών.
  • Απαγορεύεται η επαφή του προσωπικού προώθησης των προϊόντων με τις μητέρες (συμπεριλαμβανομένου του υγειονομικού προσωπικού που πληρώνεται από την εταιρία για να συμβουλεύσει ή να διδάξει).
  • Απαγορεύονται τα δώρα ή τα προσωπικά δείγματα σε εργαζόμενους υγείας ή στις οικογένειές τους.
  • Οι ετικέτες πρέπει να είναι γραμμένες στην κατάλληλη γλώσσα και να μην έχουν λέξεις ή εικόνες που εξιδανικεύουν τον τεχνητό θηλασμό.
  • Μόνο επιστημονική και τεκμηριωμένη πληροφόρηση να δίνεται στους εργαζόμενους υγείας.
  • Οι κυβερνήσεις οφείλουν να διασφαλίσουν ότι παρέχεται αντικειμενική και συνεπής πληροφόρηση σε θέματα βρεφικής και νηπιακής διατροφής.
  • Κάθε πληροφορία σχετική με την τεχνητή βρεφική διατροφή πρέπει να εξηγεί με σαφήνεια τα πλεονεκτήματα του μητρικού θηλασμού, να προειδοποιεί για τις επιβαρύνσεις και τους κινδύνους που σχετίζονται με τον τεχνητό θηλασμό.
  • Ακατάλληλα προϊόντα, όπως το συμπυκνωμένο ζαχαρούχο γάλα, δεν επιτρέπεται να διαφημίζονται για βρέφη.
  • Όλα τα προϊόντα πρέπει να είναι άριστης ποιότητας και να λαμβάνονται υπ’ όψη οι κλιματικές και αποθηκευτικές συνθήκες στη χώρα όπου προορίζονται να χρησιμοποιηθούν.
  • Κατασκευαστές και διανεμητές οφείλουν να συμμορφώνονται με τον Κώδικα (και όλες τις μεταγενέστερες αποφάσεις της WHA), ανεξάρτητα από τις κυβερνητικές ενέργειες για την εφαρμογή του.

Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (WHO) Ευρωπαϊκή Έκδοση Νο 87, 2000, σελ. 150

Ο Κώδικας έθεσε απλούς και βασικούς κανόνες που διέπουν τις επιβλαβείς πρακτικές προώθησης και διαφήμισης. Αυτοί οι κανόνες είναι οι εξής:
  • Δεν διαφημίζονται υποκατάστατα του μητρικού γάλακτος, μπιμπερό, θηλές, κτλ.
  • Δεν παρέχονται δωρεάν δείγματα στις μητέρες.
  • Δεν προωθούνται διάφορα είδη υγιεινής και δεν παρέχονται σκευάσματα δωρεάν ή έναντι μικρού κόστους.
  • Δεν επιτρέπεται η επικοινωνία του προσωπικού των εταιρειών κατασκευής υποκατάστατων του μητρικού γάλακτος με τις μητέρες.
  • Δεν επιτρέπεται η παροχή δώρων ή δωρεάν δειγμάτων στο νοσηλευτικό προσωπικό. Οι νοσηλευτές δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να εφοδιάζουν τις μητέρες με δωρεάν δείγματα.
  • Δεν επιτρέπεται να υπάρχουν φωτογραφίες μωρών ή κείμενα που εξιδανικεύουν τα υποκατάστατα του μητρικού γάλακτος στις ετικέτες αυτών των προϊόντων.
  • Η ενημέρωση του νοσηλευτικού προσωπικού πρέπει να είναι επιστημονική και αντικειμενική.
  • Οι πληροφορίες για τη διατροφή του μωρού με υποκατάστατα του μητρικού γάλακτος ακόμα και στις ετικέτες των προϊόντων, πρέπει να εξηγούν τα πλεονεκτήματα και την ανωτερότητα του μητρικού θηλασμού, καθώς και τους κινδύνους που σχετίζονται με την έλλειψή του.

Ο Κώδικας και οι συμπληρωματικές τροφές

Αποφάσεις της Παγκόσμιας Συνόδου Υγείας που επέχουν το ίδιο κύρος όπως και ο Διεθνής Κώδικας Εμπορίας Υποκατάστατων Μητρικού Γάλακτος, δίνουν ξεκάθαρες κατευθύνσεις για την εμπορική προώθηση συμπληρωματικών τροφών και ποτών:

– Δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ή να προωθούνται εμπορικά με τρόπους που υπονομεύουν το μητρικό θηλασμό (WHA 49.15 1996). Αυτό έχει ισχύ για όλη την περίοδο κατά την οποία φυσιολογικά θα συνεχιζόταν ο μητρικός θηλασμός.

– Δεν πρέπει να έχουν ετικέτες, να διαφημίζονται ή να προωθούνται εμπορικά πως είναι κατάλληλα για βρέφη κάτω των 6 μηνών (WHA 39.28 1986, WHA 54.2 2001).

– Πρωτοβουλίες για την βελτίωση της συμπληρωματικής διατροφής οφείλουν να συστήνουν την ευρύτατη δυνατόν χρήση εγχώριων πλούσιων θρεπτικά τροφών (WHA 54.2 2001).

Η διατροφή με υποκατάστατα του μητρικού γάλακτος είναι μια επικίνδυνη τακτική.

Ο κώδικας προστατεύει τα βρέφη που τρέφονται με υποκατάστατα του μητρικού γάλακτος μέσω της ποιότητας των προϊόντων και της επιστημονικής ενημέρωσης. Είναι πλέον γνωστό, ότι τα παιδικά γάλατα σε μορφή σκόνης μπορεί να περιέχουν νοσογόνα βακτηρίδια, τα οποία έχουν βλάψει την υγεία και έχουν σκοτώσει μωρά. Ο Ομοσπονδιακός Οργανισμός Φαρμάκων των Η.Π.Α. (United States Federal Drug Administration FDA), έχει απαγορεύσει τα γάλατα αυτά σε όλους τους βρεφικούς σταθμούς. Τα σκευάσματα σόγιας είναι επίσης επικίνδυνα και αρκετές κυβερνήσεις, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται εκείνες της Νέας Ζηλανδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, αποθαρρύνουν έντονα τη χρήση τους. Επιπλέον, τα προϊόντα αυτά διαφημίζονται, χωρίς να αναφέρουν προειδοποιήσεις στις ετικέτες τους.

Γιατί το Μητρικό Γάλα συνεχίζει να είναι Ιδανική Τροφή για Βρέφη και νεαρά παιδιά άνω των 6 μηνών:
  • Το Μητρικό Γάλα είναι τροφή υψηλής ποιότητας. Είναι τροφή πλούσια σε θρεπτικά στοιχεία και ενέργεια που είναι εύπεπτη. Περιέχει παράγοντες που βοηθούν στην απορρόφηση των θρεπτικών στοιχείων.
  • Μωρά που συνεχίζουν να θηλάζουν δεν πεινούν ποτέ. Τα κατά βούληση θηλάζοντα μωρά ρυθμίζουν τα ίδια την πρόσληψη της τροφής τους. Όταν πεινάσουν κλαίνε και αναζητούν να θηλάσουν. Όταν συνεχίζει ο μητρικός θηλασμός χωρίς περιορισμούς ταυτόχρονα με την παροχή άλλων τροφών, τα μωρά εξακολουθούν να έχουν τον έλεγχο της ποσότητας που τρώνε. Αν δεν τους αρέσει ένα ορισμένο φαγητό ή τους προσφέρεται ανεπαρκής ποσότητα μπορούν να θηλάσουν περισσότερο.
  • Το Μητρικό Γάλα παρέχει προστατευτικούς παράγοντες. Ο ανοσοποιητικοί παράγοντες στο μητρικό γάλα προσφέρουν προστασία κατά των ασθενειών κα μειώνουν την βαρύτητά τους όταν αυτές συμβαίνουν. Αυτή η προστασία συνεχίζει να βοηθά και μετά τους 6 μήνες επειδή παρέχοντας άλλες τροφές και ποτά μπορεί να εκθέσουν το μωρό σε περισσότερες μολύνσεις και τροφικά παθογόνα σε μια περίοδο που το ανοσοποιητικό σύστημα του βρέφους ακόμα ωριμάζει. Κάποια προστασία προσφέρεται ακόμα και αν ο μητρικός θηλασμός ελαττωθεί σε λίγες φορές την ημέρα.
  • Ο Μητρικός Θηλασμός βοηθά στην ανάρρωση. Τα άρρωστα μωρά συχνά δεν έχουν διάθεση να φάνε αλλά συνήθως θέλουν να θηλάσουν. Οι μητέρες μπορούν να ανταποκριθούν σε κρίσεις ασθενειών με θρεπτικό παρηγορητικό και θεραπευτικό θηλασμό. Αναπτυξιακοί παράγοντες στο μητρικό γάλα επιταχύνουν την αποκατάσταση των εντέρων μετά τη διάρροια. (Αν τα μωρά είναι τόσο άρρωστα που δεν επιθυμούν να θηλάσουν, πρέπει να διακομιστούν επειγόντως σε ένα κέντρο υγείας.)
  • Ο Ιδιαίτερος δεσμός μητέρας-παιδιού συνεχίζεται. Ο μητρικός θηλασμός παρέχει συναισθηματικό στήριγμα για τις μητέρες και τα μωρά που είναι πολύτιμο και ευχάριστο και πολύ μετά τους 6 μήνες.
Ο Κώδικας προστατεύει τα παιδιά που τρέφονται τεχνητά μέσω του ελέγχου ποιότητας των προϊόντων, της ακριβούς επιστημονικής πληροφόρησης και της αναγραφής των προειδοποιήσεων για τον κίνδυνο στις ετικέτες.